Report #39 from AZERBAYCAN INSAN HUQUQLARI MUDAFIE MERKEZI (in Azeri)

HAKIMIYYET UGRUNDA MUBARIZE AXCP FRAKSIYASI R.QULIYEVIN ISTEFASINA SES VERMEDI Baki, 17 sentyabr ("Hurriyet") Milli Meclisin AXCP fraksiyasina daxil olan 4 deputati par- lament sedri R.Quliyevin iste"fa meselesine baxilarken sesvermede i$tirak etmediler. Onlar oz addimlarini onunla izah etdiler ki, hokumetdaxili munaqi$elerde i$tirak etmek istemediler.

M.C.BAGIROVUN ANADAN OLMASININ 100 ILI TAMAM OLDU Baki, 18 sentyabr ("525-ci qezet") Sentyabrin 17-de Stalinin yaxin hemkari, 30-50-ci ilerde Azerbaycana rehberlik etmi$ Mir Cefer Bagirovun anadan olmasinin 100 ili tamam oldu. Indiye kimi Azerbaycan tarixinde onun rolu ve ehemiyyeti barede yekdil fikir yoxdur ve bu tarix yeni diskussiy- larin ba$lanmasina sebeb oldu.

BIR NECE TE$KILATLAR DOVLET QEYDIYYATINDAN MEHRUM OLDULAR Baki, 19 sentyabr ("Azerbaycan", IHMM) Edliyye Nazirliyi Kollegiyasinin iclasinda bir nece ictimai te$kilatlarin dovlet qeydiyyatindan mehrum olunmasi meselesine baxilmi$dir. Praktiki olaraq fealiyyetsizliyine gore Muselman Genclerin Ymumdunya Assambleyasinin Azerbaycan $o"besi ve "Tufan" Sosial mudafie ve xeyriyyecilik fondu qeydiyyatdan mehrum olunma- si meselesine baxilmi$dir. Azerbaycanin Butovluyu ugrunda muba- rize Ittifaqina munasibetde qeyd olunmu$dur ki, bu te$kilatin fealiyyeti tam siyasi xarakter da$iyir ve Azerbaycanin qon$u olkelerle (Iran nezerde tutulur) elaqelerine ziyan vurur. Edliyye Nazirliyi Kollegiyasi Ymumdunya Muselman Genclerinin Azerbaycan bolmesinin ve "Tufan" xeyriyye fondunun qeydiyyatdan mehrum olunmasi barede ve Ali Mehkeme qar$isinda Azerbaycanin Butovluyu ugrunda mubarize Ittifaqinin legv olunmasi barede erize ile muraciet etmeyi qerara aldi.

PREZIDENTIN ELEYHINE DAHA BIR QESDIN USTU ACILIB Baki, 19 sentyabr ("Avrasiya") Azerbaycan Daxili I$ler Naziri Ramil Usubov Azerbaycan Res- publikasi Prezidenti Heyder Eliyevin heyatina sui-qesd etmek meqsedile cinayetin ustunun acilmasi barede bildirmi$dir. Nazir konkret i$tirakcilrin adini cekmeyerek, yalniz onu bildirmi$dir ki, "onlar eks-prezident Ayaz Mutellibovun adamlari ve olkeden qacmi$ ba$qa adamlardir". Milli Tehlukesizlik Naziri Namiq Abba- sovda bu me"lumati tesdiq etmi$dir.

"VEHDET" PARTIYASI PREZIDENTE MURACIET ETMI$DIR Baki, 21 sentyabr ("Rezonans", "Millet") "Vehdet" partiyasinin hemsedrleri Haci Cebrayil Elizade ve Leyla Yunusova olke prezidenti Heyder Eliyeve bu partiyani qey- diyyati meselesi ile bagli muracite etmi$ler. Ona qeder Respubli- ka prokuroru Eldar Hesenova ve Ali Mehkemenin sedri Xanlar Haciyeve Edliyye Nazirliyinin "Vehdet" partiyasini qeyde almasin- dan imtana etmesi ile elaqedar $ikayet gondermi$ler. Olke rehberine unvanlanan mektubda umid edilir ki, konstitutsiya huquqlarinin te"miantcisi kimi prezident "Vehdet" partiyasinin movcud prossesual muddet erzinde qeydiyyatini te"min edecek.

XALQ CEBHESI DEMPARTIYA ILE DANI$IQLARI DAYANDIRDI Baki, 21 sentyabr ("Zerkalo", "Millet") AXCP Ali Meclisi Idare Hey"eti ozunun 18 sentyabr iclasinda iki partiyanin birle$mesi barede Demokrat Partiyasi ile aparilan dani$iqlarin dayandirilmasi qerarini qebul etdi. AXCP Informasiya merkezini me"lumatinda deyilir ki, ADP ba$ katibi Serdar Cela- loglu ve ADP metbut xidmeti terefinden dani$iqlarin gedi$i zamani prodsedur normalar pozulmu$dur. AXCP-nin fikrince, muveffe- qiyyetsiz dani$iqlar partiyalararasi qar$iliqli munasibetde te"sirini gostermemelidir.

AXCP PARLAMENT SEDRI VEZIFESINE NAMIZED IRELI SURMUR Baki, 21 sentyabr (Ayna) AXCP sedrinin birinci muavini Eli Kerimov bildirib ki, "AXCP Milli Meclis sedrliyine oz namizedlerini ireli surmeyecek". Muxa- lifetde parlament sprikerinin vezifesini tuta bilecekek layiqli namizedler vardir. Lakin men hesab edirem ki, olke rehberliyi bu- na yol vermez".

AB$ DOVLET DEPARTAMENTINE E'TIRAZ Baki, 21 sentyabr ("Yeni Azerbaycan") Hakim partiya "Yeni Azerbaycan"in te$ebbusu ile AB$ dovlet departamentinin 1995-ci ilde Azerbaycanda insan huquqlarinin veziyyetine hesr olunmu$ hesabatina dair beyanat qebul edilmi$- dir. Beyanatda teessuf hissi bildirilir ki, Dovlet Deparatamenti ekseriyyet partiyalarin fikirlerini oyrenmeden oz hesabatini bir nece kuseyen partiya numayendelerinin movqeyi esasinda tertib et- mi$dir. Beyanat muellifleri Dovlet Departamentine daha cox obyek- tivlik ve deqiqilik arzu etdiler. Beyanati "Yeni Azerbaycan", "Vetenda$ hemre"yliyi" Demokratik Istiqlal, "Ana Veten", Milli Doaletcilik, Azerbaycan Namine Alyans partiyalari ve bir nece ictimai te$kilatlar imzalami$lar. Baki, 21 sentyabr (IHMM) IHMM me"lu olduguna gore, Sosial-Demokrat Partiyasi "Yeni Azerbaycan" partiyasinin hemin beyanatin altindan imza atmaq barede teklifinden imtina etmi$dir. IHMM daha evvel AB$ Dovlet Departamentinin hesabatini yazili tenqidle cixi$ ederek, hesab edir ki, o Azerbaycanda insan huquq- larinin veziyyetini hakimiyyet ucun serfeli tonda tertib edib ve bir nece gostericilri azalti$dir.

METBUATIN PROBLEMI

KOMMUNISTLER OZ QEZETLERINI QEYDIYYATSIZ NE$R ETDILER Baki, 17 sentyabr ("Yeni Musavat") Vahid Azerbacan Kommunist Partiyasi metbu orqani "Kommunist" qezetinin Metbuat ve Informasiya nazirliyi terefinden qeyde alin- masina e"tiraz qerarina gore Baki $eher mehkemesine kassasiya erizesi ile muraciet etmi$dir.

MDB-DE KUTLEVI INFORMASIYA VASITELERININ PROBLEMI Baki, 18 sentyabr (IHMM) Sentyabrin 6-dan 15-dek Praqa $eherinde (Cexiya) A$karligi Mudafie Fondunun (Rusiya) ve Cexiyanin "Reorle in Need" Fondunun te$ebbusu ile jurnailstler ve Insan huquqlarini mudafiecilerinin beynelxalq seminari kecirildi. Seminarda 12 MDB respublikalarinin ve beynelxalq te$kilatlarin numayendeleri temsil olunmu$du. Yarim saatliq me"ruze ile cixi$ eden Insan Huquqlari Mudefi Merkezini direktoru Eldar Zeynalov diqqeti ona yoneltdi ki, umumi tendensiyalar fonunda jurnalistlerin huquqlarinin pozulmasinnin sayinin azalmasina (doyulme, me"lumat yigilmasi zamani engeller toredilmesi, polisin redaksiyalara gelmesi) siyasi senzura davam edir, "yum$aq" iqtisadi tezyiq yolu ile 1992-93-cu illerde qeydiyyatdan kecmi$ qezetlerin ekseriyyeti baglanib.

"YENI MUSAVAT" QEZETI CERIME OLUNUB Baki, 19 sentyabr (7 gun) Azerbaycan Demokrat Partiyasinin liderlerinden biri Qurban Memmedovun "Yeni Musavat" qezetinin jurnalisti Kamal Eliye qar$i qaldirdigi mehkeme prosesi siyasetcinin qeleesi ile ba$a catdi. Mehkeme Q.Memmedovun unvanina bohtanlar cap etdiyine gore "Yeni Musavat" qezetini ve K.Elini 3.5 milyon manat (816$) cerime etmek haqqinda qerar qebul etdi.

AZERBAYCANDA NE QEDER QEZET VE JURNAL VAR? Baki, 19 sentyabr "Azerbaycan" Metbuat ve Informasiya nazirliyinin me"lumatina gore hal-hazirda Azerbaycanda resmi qeydiyyatdan kecmi$ 476 qezet, jurnal ve ba$qa metbuat orqanlari vardir. "Metbuat ve Informasiya haqqinda" qanuna uygun olaraq bir il erzinde fealiyyet gostermediynie gore 53 qezet ve jurnal resmi qeydiyyatdan mehrum olmu$lar. Baki, 22 sentyabr (IHMM) Metbuat ve Informasiya nazirliyinin me"lumatina gore resmi qeydiyyatdan kecmi$ 476 kutlevi informasiya vasitelerinin 311 qezet, 93-u jurnal, 42-i televiziya ve radio kompaniyasi, 30 ise me"lumat agentliyidir.

NAXCIVANDA TELEVIZIYA PROQRAMLARININ VERILI$I BERPA OLUNCAQ Baki, 20 sentyabr (Azerbaycan ) Bakiya yerustu sputnik oturucu stansiyanin avadanliqlari getirilmi$dir, bu yaxin zamanlarda Naxcivan Muxtar Respublikasin- da Azerbaycan televiziyasinin proqramlarini yaymaga komek edecek. Eyni zamanda bu avadanliq Azerbaycan Televiziyasinin turkiyenin "Turksat" sputniki ile yaxin qon$u olkelere yayilmasina imkan yaradacaq.

YENI BIR QEZETIN NE$RI DAYANDIRILA BILER Baki, 20 sentyabr (Yeni Musavat) "Tezadlar" qezetinin me"lumatina gore Metbuat ve Informasiya nazirliyi artiq iki defe bu qezete resmi olaraq xeberdarliq etmi$ ve ne$rini dayandiracagi ile hedelemi$dir. Bu xeberdarligin sebebi qezetin her xebere bir qeder ironik terzde, ozunemexsus stilde $erh vermesi olmu$dur ki, bu cinovniklerin xo$una gelmemi$dir.

"1996-CI IL AVQUSTUNDA MDB-DE METBUATIN VE JURNALISTLERIN HUQUQ POZUNTULARI"

Moskva, 21 sentyabr (Ekspress-Xronika) Bu movzu etrafinda sentyabrin 20-de A$karligi Mudafie Fondu- nun monitorinq xidmetinin rehberi Oleq Panfilov metbuat konfransi kecirmi$dir. O MDB olkelerinde metbuat numayendelerinin cox- lusayda oldurulme ve doyulme hallari barede me"lumat verdi ve i$- tirakcilara A$karligi Mudafie Fondunun bu ilin avqust ayi erzindeki hesabatini teqdim etdi. O.Panfilovun sozlerine gore A$karligi Mudafie Fondunun jurna- listelrin huquqlarinin pozulmasi haqqunda hesabati Ba$ Prokurorluga, Federal Tehlukesizlik Xidmetine, ve "jurnalistlyarya i$memeye manee olan diger yerlere gonderilecek". MDB olkelerinde metbuatin veziyyetinden dani$an monitorinq xidmetinin rehberi qeyd etdi ki, Turkmenistandan faktiki olaraq hec bir me"lumat da- xil olmur, gorunduyu kimi, "orada azad metbuat ve hokumete qar$i dura bilecek jurnalistler yoxdur". Onun me"lumatina gore, bu ilin evvelinden MDB erazisinde 18 jurnalist oldurulmu$dur. En cetin veziyyet onun sozlerine gore, Azerbaycan, Belorusiya ve Cece- nistanda emele gelmi$dir. Metbuat konfransina yekun vuraraq O.Anpilov beyan etmi$dir ki, yegane sevindirici hal odur ki, jurnalistler tez-tez iddia ireli surerek ve istintaq teleb ederek mehkemeye muraciet edirler.

BMTI TELEVIZIYA KANALININ BAGLANMASININ GUNAHKARLARININ ADI CEKILIB Baki, 21 sentyabr ("Gunay") Musteqil BMTI televiziya kanalinin baglanmasindan iki il yarim kecdikden sonra, onun baglanmasi haqqinda qerar qebul etmi$ kecmi$ rehberlerin adi cekilib. Bu Milli Meclisin sabiq sedri Resul Quluyev, Azerbaycan Respublikasinin sabiq ba$ prokuroru Eli Omerov, sabiq dovlet mu$aviri Qabil Huseynli, Azerbaycan Televi- ziya ve Radio $irketinin sabiq sedri Babek Huseynogludur.

MUXALIF QEZETIN SEHIFELERINDE SENZURA Baki, 21 sentyabr (Muxalifet, IHMM) Yeniden "Muxalifet" qezetinin bir nece materiallari siyasi senzura terefinden cixarilmi$dir.

DAGLIQ QARABAGDA METBUAT Baki, 21 sentyabr (Muxalifet) Bu gun Stepanakertde yerli hokumet ve parlament terefinden cap olunan yegane umumiqarabag qezeti ne$r olunur. Bundan ba$qa, herbi nazirliyin "Martiq" sehra qezeti, ve "Xeberler" ne$r olu- nur. Qarabagda Ermenistan kutlevi informasiya vasitelerinin: "Ermenistanin sesi" qezetinin, "Fakt" ve "Armen-Press" me"lumat agentliyinin muxbir menteqeleri fealiyyet gosterir. "Azadliq" ve "Mayak" radiostansilarai ozunun muxbir menteqelerine malikdir. Ermenistanda qadagan olunmasina baxmayaraq, "Da$nkastun" partiyasinin "ANIS" informasiya agentliyi oz i$ini davam etdirir. Siyasi senzura yoxdur, ancaq herbi senzura movcuddur. Televiziya verli$lerini $enbe ve bazar gunleri ax$am vaxti yarim saat vaxt erzinden ba$qa gundelik yayir. Radio verli$lerini ermeni, rus ve herden bir azerbaycan dillerinde yayir. Qarabagli- lar ORT, RTR, Ermenistanin dovlet Televiziya ve Radiosunun, Azerbaycanin birinci proqramini qebul etmek imkanlarina malikdir.

AZERBAYCANDA RUS QEZETLERININ SATI$I HAQQINDA ME"LUMAT Baki, 19 sentyabr (IHMM) Dovru metbuatin yayilmasi ile me$gul olan qeyri-hokumet "Qaya" firmasinin me"lumatina gore gundelik rus qezetleri a$agidaki hecmde satilir, "Komsomolskaya Pravda" (avqustda sati- lib 400, oktyabrda sifari$ olunub 450, abuneciler 35), "Sovetskiy Sport" (350: 400: 12), "Izvestiya"(150: 200: 37), "Trud" (100:150:18), "Rabocaya Tribuna" (100:100:5), "Sport-Ekspress" (0, 100, 2). Gundelik qezetlerden en cox oxunani "Komsomolskaya Prav- da"-nin cume buraxili$i (1200, 1500: 78) ve "Arqumenti i Fakti" (1200: 1500: 22) qezetleridir. Daha sonra ise "Trud-7" (450:450:22), "Sobesednik" (400: 600: 17), "Ya Molodoy" (400: 600: 17), "Docki-Meteri" (400: 400: 8), "Literaturnaya Qazeta" (350: 350: 20), "Ekspress-Qazeta" (300: 600: 8), "Zdorovie" (300: 300: 14), "Meqopolis-Ekspress" (200: 700: 2), "Moskovskie Novosti" (100: 200: 26) ve "Jizn i ko$elok" (100: 200: 1) qezetlei gelir. Ayliq ve yarimayliq qezetler arasinda en cox satilani "Lyubov" (800: 1400: 12), "Spid-Info" (800: 1400: 7), "Sover$enno Sekretno" (400: 500: 19), "Dvoe" (300: 400: 7) ve "Jenskie De- la"-dir(300: 400: 10). Daha cox satian qezetler -"Arqumenti i Fakti", "Komsomolskaya Pravda" (cume buraxli$i), "AIF"-e elave, "Lyubov", "Spid-Info", "Meqopolis-Ekspress" ve "Sobesednik" geri qayitmir. En az satilan ise-"Trud", "Rabocaya Tribuna", 100 nusxe her gun qayidir. Daimi alicilari olmasina baxmayaraq, "Literaturnaya Qazeta" pis alinir. Baki, 22 sentabr (IHMM) 1996-ci il yanvar ayinda Dovlet firmasi "Qasid"in sifari$ine gore Rusiya qezet ve jurnallarinin nusxeleri a$agidaki kimi bolu$durulmu$dur: "Rabocaya tribuna" (alinib 33.510 / qayidib 22.239 / qayidi$ 66,3%), "Komsomol'skaya pravda" (18.892 / 2.953 / 15,6%), "Izvestiya" (15.784 / 7.483 / 47,4%), "Rossiyskaya qa- zeta" (8.610 / 1.342 / 15,6%), "Trud" (8.040 / 4.623 / 57,5%), "Arqumenti i fakti" (5.835 / 331 / 5,7%), "Ya molodoy" (5.630 / 919 / 16,3%), "Sovetskiy sport" (5.589 / 3.538 / 63,3%), "AiF Zdorov'e" (3.035 /488 / 16,1%), "Sobesednik" (2.992 / 348 / 11,6%), "Moskovskie novosti" (2.765 / 540 / 20,2%), "Pravda" (1.479 / 364 / 24,6%), "AiF Artfonar (980 / 408 / 41,6%), "Kom- mersant D" (900 / 627 /69,7%), "Ekspress-qazeta" (260 / 17 / 6,5%). Avqust ayinda veziyyet bu cur olmu$dur: "Komsomol'skaya pravda" (sifari$ verilib 33.034/ qaytarilib 8.238/ qayidi$ 24,9%), "Rabocaya tribuna" (16.598 / 11.431 / 68,9%), "Izvestiya" (12.442 / 6.292 / 50,6%), "Sovetskiy sport" (9.850 / 3.205 / 32,5%), "Rossiyskaya qazeta" (9.150 / 2.440 / 26,7%), "Seqodnya" (6.271 / 4.837 / 77,1%), "Kuranti" (4.570 / 3.706 / 81,1%), "Ne- zavisimaya qazeta" (4.518 / 2.935 / 65,0%), "Arqumenti i fakti" (3.867 / 186 / 4,8%), "Sobesednik" (2.671 / 346 / 13,0%), "Moskovskie novosti" (2.402 / 710 / 29,6%), "Sport-Ekspress" (2.096 / 506 / 24,1%), "Rossiyskiy fermer" (1.950 / 1.701 / 87,2%), "Itoqi" (1.849 / 1.228 / 66,4%), "Za rubejom" (1.729 / 1.009 / 58,4%), "Kommersant D" (1.236 / 787 / 63,7%), "Ekspress-qazeta" (1.187 / 59 / 5,0%), "Tvoy futbol" (1000 / 629 / 62,9%), "Elle" (217 / 78 / 35,9%), "TV Park" (197 / 77 / 39,1%), "Kriminal'naya xronika" (191 / 24 / 12,6%), "7 dney" (181 / 52 / 28,7%), "AiF Zdorov'e" (180 / 20 / 11,1%), "Docki-materi" (178 / 21 / 11,8%), "Ay-La" (160 / 76 / 47,5%), "AiF Artfonar'" (131 / 29 / 22,1%), "Domovoy" (99 / 63 / 63,6%), "Taynaya vlast" (94 / 21 / 22,3%), "Denqi" (76 / 47 / 61,8%), "Soldat udaci" (40 / 23 / 57,5%), "Delovie lyudi" (40 / 26 / 65,0%).

MUSTEQIL TELESTANSIYALAR BAGLANA BILER Baki, 22 sentyabr (IHMM) Musteqil menbenin verdiyi me"lumata gore rayonda musteqil telestansiyanin baglanmasina sebeb Edliyye Nazirinin muavini Sudabe Hesenovanin bu ilin iyununda 10/6-72 1996-ci il iyun tarixli mektub olmu$dur. Rayon Icra Hakimiyyeti ba$cisina gonderilen mektubda bildirilir ki, "kommersiya teleradiokampa- niyalarinin fealiyyet gostermesini esas veren qanun movcud olma- digindan, onlari yeni qanun qanun qebul edilene qeder baglamali". Mektubda suretinin Prezidentin Icra Aparatina gonderilmesi barede qeyd vardir. Analoji mezmunlu, 15/1403 sayli mektub 9 iyul 1996-ci ilde rayon icra hakimiyyeti ba$cilarina Prezidentin Icra Hakimyyetinin sosial-siyaset $o"besinin reis muavini E.Hesenov terefinden gonderilmi$dir. Her Icra Hakimiyyeti ba$cilari yerli televiziya stansiyalarin direktorunu yanina cagiraraq, onlari mektubla tani$ olmaga ve imza atmaga vermi$dir. Lakin mektubun sureti onlara teqdim olunmami$dir. Deveci, Qusar ve $amaxi rayonlarinda bu mektubun esasinda stansiyalar baglanmi$, Mingecevirde ise stansiya oturucunun olma- masi ucbatindan hele i$e ba$alamami$dir. Tovuz, Zakatala, Quba ve Xacmaz rayonlrainda telestansiyalar baglanmaq heddindedir. Ancaq "ANS-TV", "Sara", Siyezen ve Gencenin "Kanal-6" tele- viziya kanali hal-hazirda metbuat nazirliyinden lazim olan lisen- ziyaya malikdir. Qalanlari ise buraya lisenziya ucun muraciet edenlere Prezident Aparatinin adi cekilen mektubuna istinaden redd cavabi verilir. Lakin, mektubun sureti hec kime verilmir. Belelikle, kommersiya kanallarindan yalniz 4-u qanuna uygun olaraq fealiyyet gosterir.

HEBSLER, MEHKEMELER

"VETEN XAINI"NIN QOHUMU OZ HUQUQLARNIN QORUNMASI HAQQINDA XAHI$ EDIR Baki, 17 sentyabr ("Hurriyet") 1995-ci il mart ayinda dovlet cevrili$i cehdine rehberlik etmi$, Daxili I$ler nazirinin birinci muavini merhum Rov$en Cava- dovun emisi oglu Ehmedov Sulduz Semed oglu "Huriyyet" qezeti redaksiyasina onun huquqlarini qorumaq xahi$i ile muraciet etmi$- dir. Onun sozlerine gore, onun eleyhine cinayet i$i, onun ma$ini- na el qubmarasi atildiqdan sonra ba$lanmi$dir. Itsintaq prosesi coxlusayda prosessual pozuntularla aparlmi$dir. Mehkeme S.Ehmedo- va qerarin icrasini iki il texire salmaq $erti ile uc il azadliq- dan mehrum ediilme hokmunu cixarmi$dir. Lakin hal-hazirda $eher prokurorlugu bu qerarla razi deyil ve qerara alib ki, i$i yeniden ara$dirmaga gondersin.

FEREC QULUYEV TURMEYE KOCURULUB Baki, 17 sentyabr ("Azadliq") Sentyabrin 13-de Azerbaycan Xalq Cebhesi Partiyasinin li- derlerinden biri Ferec Quluyev Azerbaycan Prezidenti Heyder Eliyevin heyatina sui-qesd cehdinde i$tiraki ile elaqedar ona- qar$i ireli surulen ittihama gore 6 sayli ciddi-recim kalonyasin- dan Bayil turmesine kocurulmu$dur. Ittihamname bu i$le elaqedar olaraq istintaq altinda olan Turkiye vetenda$i H.Toku ve Azerbaycan vetenda$i B.Ehmedovun izahatlari esasinda qurulmu$dur ki, neticede me"lum izahatdan imtina etmi$ler. Ekspertlerin fikrince F.Quluyeve qar$i fiziki tezyiq tedbirleri tetbiq edile biler.

QATIL OLUM HOKMUNE MEHKUM OLUNUB Baki, 17 sentyabr ("Avrasiya") Ali Mehkemenin Herbi Kollegiyasi herbci Qalib Eliyevi qeret meqsedile emisi qizi ve onun 5 ya$li oglunu oldurduyune gore olum cezasina mehkum edib.

SADIXOV QARDA$LARI AZADLIGA BURAXILIB Baki, 18 sentyabr ("Avrasiya", "Muxalifet") Baki $eher Polis idaresinin tehqiqat izolyatrinda saxlanilan Niyaz ve Qiyaz Sadixov qarda$lari azadliga buraxilmi$dir. Onlar AXC hakimiyyeti dovrunde ba$ nazir i$lemi$ Penah Huseynovun gizledilmesi ittihami ile saxlanmi$dilar. Qarda$larin i$inde cinayet terkibi olmadigindan i$in dayandirilmasi qerara alinib.

AXCP QUBA RAYON $O"BESININ UZVLERI HEBS OLUNUB Baki, 19 sentyabr ("Azadliq") AXCP Quba rayon $o"besinin uzvleri Lacin Esedov, Altay Aslanzade ve Eldar Subhanverdiyev saxlanma zamani polis i$- cilerine muqavimet gosterdiyine gore 15 sutka hebs olunublar. Saxlanmanin sebebi, AXCP yerli $o"besinin ehalinin sosial veziyyetinin agir olmasi ile bagli beyanati olmu$dur.

"UNIVERSITET I$I" YZRE MEHKEME DAVAM EDIR Baki, 20 sentyabr ("Gundelik xeberler") Dovlet eleyhine cagiri$ mezmunlu vereqeler yaymaqda ittiham olunan Baki Dovlet Universitetinin muellimi Ya$ar Memmedli ve telebeler Bayram Ismayilov ve Nesimi $erifxanovin i$i uzre mehkeme prosesi davam edir. Onlara Cinayet Mecellesinin 63-cu maddesi (hakimyyeti qanunsuz devirmek cagiri$i) ile ittiham ireli surulub. Lakin muttehimler onlara qar$i ireli surulen ittihami "esassiz" adlandirmi$lar. Muttehimler oz izahatlarinda gostermi$ler ki, vereqelerde "dovlet eleyhine quvvelerle" de- dikde, onlar kecmi$ ba$ nazir Suret Huseynovu, onun komandasini ve qiyamcilar mudafie eden Moskvanin herbi dairelerini nezerde tutmu$dular.

SIYASI MEHBUSLARIN SIYAHISININ DERC OLUNMASINA BA$LANDI Baki, 20 sentyabr ("Qanun") Ictimai-siyasi, elmi-praktiki "Qanun" jurnali Azerbaycan Insan Huquqlari Mudafie Merkezinin teqdim etdiyi siyasi motivler esasinda hebs olunanlarin siyahisini cap etmeye ba$lami$dir. 1996-ci il may ayina olan veziyyet gore cap olunan siyahida "A" herfi 95 neferi te$kil edir. Jurnal siyahinin davam edeceyini e"lan etmi$dir.

DAHA DORD OLUM HOKMU CIXARILDI Baki, 21 sentyabr ("Avrasiya") Sentyabrin 19-da Ali Mehkemenin iclasinda quldurluq, soygun- culuq ve adam oldurmekde ittiham olunan be$ neferin i$ine baxil- mi$dir. Ittiham olunanlarin 4-u Ma$taga qesebesinin sa- kinleri-bandanin ba$cisi Emireli Babayev, onun elaltilari Eleddin Eliyev, Azer Nusretov ve Babayevin oglunun biri olum cezasina mehkum edilmi$dir. Ba$cinin ba$qa oglu 13 il muddetine azadliqdan mehrum edilmi$dir.

INSAN HUQUQLARI MUDAFIE TE$KILATLARININ KOORDINASIYA $URASI EDLIYYE NAZIRLIYININ MOVQEYINI PISLEYIR Baki, 21 sentyabr (Zerkalo, Millet) Azerbaycan Insan Huquqlari Mudafie Te$kilatlarinin Kooridi- nasiya $urasi beyanat yaymi$dir ve beyanatda deyilir ki, Edliyye Nazirliyi esassiz olaraq bir nece ildir ki, siyasi partiya ve ictimai te$kilatlari qeyde almaqdan imtina edir. Beyanatda xa- tirladilir ki, ictimai birlikler te"sis yigincaqlarini kecirdiyi andan yaradilmi$ hesab olunur. Bununla bagli Edliyye Nazirliyinin qeydiyyatdan kecmeyen siyasi partiya ve te$kilatlarin qanunsuz fealiyyeti ile elaqedar beyanatini Koordinasiya $urasi umumilikde ictimai birliklere qar$i Edliyye Nazirliyinin selahiyyetlerini a$masi kimi qiymetlendirir. Koordinasiya $urasinin fikrince Edliyye Nazirliyi Avropa $urasina uzv olmaga cana atan Azerbaycanin demokratik imicine zerer vurur.

NYMAYI$LER

HVA-NIN MOSKVADA "DEYIRMI MASA"SI Moskva. 18 sentyabr (Ekspres-Xronika, IHMM) Helsinki Vetenda$ Assambleyasinin sentyabrin 17-de acilan "Deyirmi Masa"si posttotalitar olkelerde vetenda$ cemiyyetinin inki$afi problemlerine hesr olunmu$du. "Deyirmi Masa"nin te$ki- latcilari muhazire ve diskussiyalar ucun bir nece movzular: "Vetenda$ cemiyyeti ve dovlet", "insan huquqlarinin kutlevi po- zulmasinin mueyyen olunmasi" teklif olunmu$du. "DM"da Rusiyanin muxtelif regonlarindan numayendeler ve xarici qonaqlar (eyni za- manda Azerbaycan numayendeleri) i$tirak edirdi.

QARA DENIZ BOLGESINDE MIQRASIYA VE TEHLUKESIZLIK MESELELERI Baki, 18 sentyabr (IHMM) Bu movzuya hesr olunmu$ Beynelxalq Elmi konfrans 13-14 sentyabrda Turkiyenin Bogazici universitetinde te$kil olundu. Konfransda Turkiye, Rusiya, Ukraina, Bolqariya, Azerbaycan, Ermenistan, Gurcustan, AB$-dan olan mutexessisler, elecede Miqrasiya uzre Beynelxalq te$kilatin, BMT-nin qacqinlar uzre ko- missarliginin, Soros Fondunun numayendeleri i$tirak etmi$ler. Azerbaycandan Insan Huquqlari Mudafie Merkezinin direktoru Eldar Zeynalov meruze ile cixi$ etmi$dir. O, qeyd etmi$dir ki, Azerbaycanin daxili ve xarici tehlukesizliyi bir nece guclu dovletlerin maragina uycun mueyyenle$dirilir. 700 min qacqin ve mecburi kockunun problemleri ile yana$i o turk-meshetilerin ve siyasi muhacirlerin problemini qeyd etdi.

MILLI PROBLEMLER

IRANA YEDDI DIPLOMATIK NOTANIN NETICESI OLMADI Baki, 19 sentyabr (Avrasiya) Xarici I$ler Nazirliynden verilen me"lumata gore, Tebrizde yerle$en Azerbaycanin Ba$ Konsullugunun Iran hokumetine senedi teqdim etmesinden artiq 8 ay kecib. Bu muddet erzinde Azerbaycan Xarici I$ler Nazirliyi terefinden 7 diplomatik nota verilmesine baxmayaraq, Iran hokumeti Tebrizde Ba$ Konsullugun acilmasi barede qerar cixarmayib. Hemin menbe elave etmi$dir ki, gorunen emin-amanliga baxmayaraq Iranla Azerbaycan arasindaki munasibetler o qeder de yax$i deyildir. Meselen, 1992-ci ilde Xoy-Naxcivan qaz xetinin cekili$i haqqinda memerendumu ve 1993-cu ilde Astara-Astara korpusunun tikintisi haqqinda imzalanan muqa- vile bu gune qeder yerine yetirilmir. Baki, 19 sentyabr (IHMM) Tebriz-azerbaycanli ehalinin kompakt ya$adigi, Cenubi Azerbaycan adlandirilan tarixi erazidir.

"YURDDA$" PARTIYASI "1 NOMRELI TERRORISTIN" MEHKEMESINI TELEB EDIR Baki, 21 sentyabr ("Ayna") "Yurdda$" partiyasi beyanatla cixi$ ederek, olke rehberliyini ozunu "1 nomreli terrorist" adlandiran, texribatci lezgi te$kilati "Sadval"in rehberi Neriman Ramazanovun mehkemeye verilmesi haqqinda lazimi tedbirler gormeye cagirmi$dir. Senedde gosterilir ki, N.Ramazanov Baki Metrosunda qanli terrorist akt toretdiyine ve Azerbaycan erazisinde seperatci Lezgi herekatinin yaradilmasi cehdi gosterdiyine gore hebs olunmu$ ve neticede Rusiyanin tehlukesizlik orqanlarina tehvil verilmi$dir.

GURCUSTAN ERMENILERININ TELEBI Baki, 21 sentyabr ("Xalq qezeti") Gurcustanin quberniya qezeti olan "Kvemo Kartil"de Azerbaycanin $amaxi rayonunda ya$ayan 30 ermeninin Ermeni xalqina muracieti derc olunmu$dur. Bu muraciet Kvemo Kartlinin ermeni milletinden olan ehalisi arasinda eks seda yaratmi$dir. Rustavi $eherinde 50 ermeni yigincaq kecirerek, BMT-nin Ba$ Katibine, Ermenistan Prezidentine ve gurculerin katolikosuna muraciet qebul etmi$dir. Muracietde Ermenistan terefinden i$gal olunmu$ Azerbaycan eerzilerinin tezlikle azad olunmasi telebi eks olun- mu$dur.

QACQINLAR VE HUMANITAR KOMEK

ZAQAFQAZIYA QIRMIZI AYPARA VE QIRMIZI XAC CEMIYYETLERININ GORU$U Baki, 17 sentyabr ("Gunay") Sentyabrin 18-den 20-dek Tbilisi $eherinde Gurcustan. Ermenistan ve Azerbaycan Qirmizi Aypara ve Qirmizi Xac cemiyyetlerinin goru$u kecirilecek. Goru$de Qirmizi Aypara ve Qirmizi Xac Cemiyyetinin Beynelxalq Federasiyasinin Zaqafqaziya olkelerindeki numayendeleri ve humantiar komek gosteren donor olkelerin numayendeleri i$tirak edecekler. Milli komitelerin 1993-cu ilden 1996-ci il erzinde faeliyyeti muzakire edilecekdir. Azerbaycan Qirmizi Aypara Cemiyyetini goru$de Cemiyyetin Idare hey"etinin sedri Zerife Huseynzade ve humanitar $o"benin reisi Ya$ar Haciyev temsil edecek.

U$AQ FONDUNUN XEYRIYYECILIK FEALIYYETI Baki, 17 Sentyabr ("Gunay") Azerbaycan U$aq Fondu beynelxalq YUNISEF te$kilatinin yardi- mi ile 6.000 AB$ dollari hecminde u$aq qi$ geyimi ve mektebli levazimati almi$dir. Nezerde tutulur ki, hediyyeler yetim ve va- lideynleri muharibe zamani helak olan u$aqlar araisnda bolunecek.

IRAN SEFIRLIYI MERHEMET BAYRAMI TE$KIL ETDI Baki, 18 Sentyabr ("Baki Fehlesi") Iranin Azerbaycandaki sefirliyi Bakida yeni ders ilinin acilmasi gunu ile elaqedar merhemet bayrami te$kil etdi. Bayram tedbiri Iranin Imam Xomeyni adina xeyriyye fondunun Azerbaycanda- ki numayendeliyinin binasinda kecirilmi$dir. Iranin Azerbaycanda- ki sefiri E.R.Beqdeli me"lumat vermi$dir ki, bayram tedbiri ile elaqedar olaraq 5 min yetim ve mekteb ya$li qacqin u$aqlarina komek ucun milyon manatdan cox pul (210$) toplanmi$dir.

"PORTER DUZELI$I" QEBUL EDILMEMI$DIR Baki, 19 Sentyabr ("Azerbaycan") Sentyabrin 17-de AB$ sefirliyninden Azerbaycan Xarici I$ler Nazirliyine Senat ve AB$ Konqresinin Numayendeler Palatasinin arasindaki sazi$ komissiyasinin "Porter elavesini" redd etmek haqqinda me"lumat daxil olmu$dur. Bu duzeli$ Dagliq Qarabaga ayrica subyekt kimi AB$-dan humanitar komek ayrilmasini nezerde tuturdu. Indi ise quvve de qalib ki, "Azerbaycan, Dagliq Qarabag regionu daxil olmaqla...".

AZERBAYCANDAN SIASI MIQRASIYA ILE BAGLI ME"LUMAT Baki, 20 sentyabr ("Press-fakt") Azerbaycan Insan Huquqlari Mudafie Merkezinin direktoru El- dar Zeynalovun verdiyi me"lumata gore, Azerbaycani son be$ ilde siyasi motivlerle terk edenlerin sayi 100 catib. Ilk siyasi muhacir kimi respubltkamiz musteqillik elde etdikden sonra 1992-c ilin may ayindaolkeni terk etmi$ eks-prezident Ayaz Mutellibovu saymaq olar. AIHMM deqiq me"lumatina gore kecen il Azerbaycana 13 siyasi emiqrant verilmi$dir. Onlardan 4 Rusiya, 4-u Ukrayna ve 5-i Gurcustan terefinden verilmi$dir. Artiq bu il Rusiya 7, Ukrayna ise 1 siasi emiqrant tehvil vermi$dir. Azerbaycana tehvil verilmi$ siyasi emiqrantlarin taleyi cox zaman olduqca acinacaqli olur. Onlar ya "yoxa cixir" ya da fiziki cehetden sonraki siyasi fealiyyetden mehrum olurlar. Bariz numune 1994-cu il dovlet cevrili$i cehdinde ittiham olunan, 1995-ci il oktyabrda Rusiya terfinden verilen Nusret Budaqovdur. Tamamile fiziki cehetden saglam adam Bayil turmesine salindiqdan 40 gun sonra vefat etmi$dir.

AVSTRIYA MAHIR CAVADOVU VERMEKDEN IMTINA EDIR Baki, 20 sentyabr ("Azadliq") Azerbaycan Milli Tehlukesizlik naziri Namiq Abbasovun me"lu- matina gore, Azerbaycan ve Avstriya huquq-muhafize orqanlarinin Mahir Haciyevin tehvil verilmesi ile bagli apardigi dani$iqlar dayandirilib. Merhum Rov$en Cavadovun qarda$i Mahir Cavadov 1995-ci ilin mart ayinda dovlet cevrili$i cehdinin i$tirakci- larindan biridir ve hal-hazirda Avstriyanin Zalsburq $eherinde leqal olaraq ya$ayir. O, Avstriya hokumetine siyasi siginacaq al- maq ucun muraciet etmesine baxmayaraq, helelik yalniz ya$amaq huququ almi$dir. Avstriyanin qanunlarina gore, veteninde blum hokmu te$lukesi ile qar$ila$an $exs bu olkede ya$amaq huququ al- maga malikdir.

ESIRLER VE GIROVLAR

ICRA HAKIMIYYETI BA$CISININ TEKZIBI Baki, 20 sentyabr "Azadliq" "Muxalifet" qezetinde sentyabrin 14-de Qazax rayonunun iki sakinin Ermenistan terefinden esir goturulmesi ve milli ordu esgerlerinin oldurulmesi ile bagli me"luamt derc olunmu$dur. Qa- zax rayon Icra Hakimiyyetini ba$cisi A.Orucov redaksiyaya zeng vuraraq heqiqetle uygun olmayan bu xeberi tekzib etmeyi xahi$ et- mi$dir. Son 5 ay erzinde Qazax rayon erazisinde bir neferde olsun dinc ehali girov goturulmemi$dir. Olen esger ise tesadufen minaya toxunmu$dur.

ITKIN DU$ENLERIN AXTARI$I DAVAM EDIR Baki, 20 sentyabr ("Bakinskiy Rabociy") Beynelxalq Qirmizi Xac Komitesinin numayendeliyinde Azerbaycanda Qarabag muharibesi dovrunde itkin du$enler haqqinda 1.800-den cox erize vardir. BQXK-nin Azerbaycan numayendeliyinin me"lumatina gore, bu te$kilatin Dagliq-Qarabag numayendeliyi qohumlari itkin du$mu$ 200 ermeni ailesinin erizesi vardir. Bu ilin oktyabr ayinda Azerbaycan ve Ermenistan arasinda siyahi uzre itkin du$enlerin deyi$dirilmesi gozlenilir.

MYHARIBE VE SYLH

AZERBAYCAN $AHMATCILARI YEREVANDA CIXI$ ETMEKDEN IMTINA ETDILER Baki, 17 sentyabr ("7 gun") Azerbaycan $ahmatcilari sentyabrin 15-de oz i$ine ba$lami$ 37-ci $ahmat olimpiyadasinda i$tirak etmekden imtina etmi$ ve oz e"tirazlarini onunla elaqelendirirler ki, ermenistan Azerbaycan torpaqlarini i$gal altinda saxlayir.

AMERIKALI DIPLOMAT $U$AYA GELMI$DIR Baki, 20 Sentyabr (Gundelik xeberler) ATET-in Minsk qrupunun Dagliq Qarabag uzre AB$-in sefiri Cozef Pressel qarabag ermenileri ile meselehetle$melerden sonra Bakiya gelmi$dir. Diplomatik menbelerden aydin olmu$dur ki, o, Dagliq Qarabagda Azerbaycan ictimaiyyetinin lideri Nizami Behmenovla goru$mu$ ve i$gal olunmu$ $u$anin indiki veziyyetini muzakire etmi$dir. Sentyabrin 14-15-de bu azerbaycanlilarin $eherine gelerken amerikali diplomat demilitarizovanniy zona e"lan olunacaq erazinin ya$ayi$ menteqelerine qacqinlarin qaytarilmasi ile bagli oz tekliflerini ireli surmu$dur.

SOSIAL PROBLEMLER

QIYMETLER QALXMAQDA DAVAM EDIR Baki, 17 sentyabr ("Gunay") Dovlet Statistika Komitesinin me"lumatina gore, Azerbaycanda istehsal olunan senaye mehsullarinin, xususen ma$inqayirma senayesinin mehsullari, yeyinti senayesi, corek mehsullarinin qiymeti kecen ille muqayisede 2.3 defe artmi$dir.

BEYNELXALQ VALYUTA FONDUNUN NUMAYENDELERININ BAKIYA SEFERI GOZLENILIR Baki, 18 sentyabr (Azadliq) Yaxin gunlerde BVF-nun numayendelerinin Bakiya seferi gozlenilir. Sefer zamani BVF-nun numayendeleri Azerbaycana novbeti defe "Stand By" kreditinin ayrilmasi ve reformlarin aparilmasinin $ertleri ile tani$ olmaq meqsedile Bakiya gelmi$- dir. Numayende hey"etinin kecen seferinden sonra hokumet BVF-nun bir nece $ertlerini: corek ve corek mehsullarinin qiymetinin li- beralla$dirilmasi ve corek magazalarinin bir hissesinin ozelle$dirilmesini yerine yetirmi$dir. Novbede jurnalistlerin, mullimlerin ve teqaudculerin guze$tlerinin legv olunmasi durur. Ilikin me"lumata gore, BVF Azerbaycana 250 milyon dollar hecminde umumi kredit ayirmagi planla$dirib. Novbeti hisse 20 mln. dollar te$kil edecek.

I$CILERIN SAYI AZALIR Baki, 20 sentyabr ("Bakinskiy Rabociy") Iqtisadiyyat Nazirliynin me"lumatina gore senaye mehsullari mallarinin istehsali senayede i$leyen i$cilerin sayinin azalmasi- na sebeb olmu$dur. Iyulda senaye muessiselerinde 277.5 min nefer i$leyirdi. Kecen ilin bu ayinda olkemizin muessiselerinde 309.6 min nefer i$leyirdi ki, bu 1996-ci ildekinden 10% coxdur.

DIN

YENI ILINIZ MUBAREK! Baki, 17 sentyabr ("Bakinskiy Rabociy") Kecen bazar gunu Bakida Israil kalendarina gore yeni il bayrami-Ro$-xa-$ana te$kil edildi. Tedbirin kecirilmesinin te$ki- latcilari Beynelxalq "Soxnut" Agentliyi ve Israil medeni-me"lumat merkezinin numayendeleri idiler. Azerbaycan Prezidenti Heyder Eliyeve tebrikler oxunmu$dur.

BIBLIYA INSTITUNDA DERSLER DAYANDIRILIB Baki, 20 sentyabr (Panorama) Sentyabrin 18-den Baki Bibliya Institunda dersler dayan- dirilmi$dir. Sebeb institutun qeydiyyatinin olmamasi olmu$dur ve bunula bagli Nizami adina muzeyin binasindan cixarilmi$dir. Bu institut 1991-ci ilden Bakidaki "Heyatverici ruzici" kilsesinin nezdinde fealiyyet gosterir ve instutun rehberliynin fikrince elave qeydiyyata ehtiyaci yoxdur.

MUSELMANLARIN DINI RUHANI IDARESININ REHBERININ GURCUSTANA SEFERI Baki, 21 sentyabr (Azadliq) Sentyabrin 27-de Qafqaz Muselmanlari Ali Ruhani Idaresinin rehberi Haci Allah$ukur Pa$azadenin Gurcustan Parlamentinin rehberi Zurab Jvaniyanin de"veti ile Gurcustana seferi gozleni- lir. Seferin gedi$inde onun Marneuli, Bolnisi, Qardabani ve Dima- nisi rayonunda ya$ayan azerbaycanlilarla goru$u nezerde tutulub. $eyx seferin gedi$i zamani Gurcustan Prezidenti E.$evernadze ile azerbaycanli ehalinin problemlerini muzakire etmeye hazirla$ir. A.Pa$azade seferin gedi$i zamani Tbilisi $eherinin meri ile Gurcustanin paytaxtinda Qafqaz Muselmanlari Ruhani idaresinin numayendeliyinin acilmasinin mumkunluyunu muzakire edecek. $eyx eyni zamanda butun gurculerin partiarxi 2-ci Ilya ile goru$meyi ve dinlerarasi emekda$liq meselerini muzakire edecekdir.

Information Center in Baku Open Society Institute, USA 165-3, Bashir Safaroglu Str., Baku 370000, Azerbaijan / CIS E-mail: office@soros.baku.az